Wodociągi Ziemi Cieszyńskiej Sp. z o.o.
43-450 Ustroń, ul. Myśliwska 10
tel. 33 854 35 70, fax 33 854 37 25
e-mail: wzc@wzc.com.pl

www.bip.wzc.com.pl

Historia wodociągów na Śląsku Cieszyńskim ma swój początek w 1894 roku. Liczący w 1890 roku 18 tys. mieszkańców Cieszyn miał poważne problemy z zaopatrzeniem w wodę. Nie tylko dlatego, że istniejące studnie były mocno zanieczyszczone (a niektóre z nich po epidemii tyfusu trzeba było zasypać), ale także dlatego, że wody było już za mało. W krytycznej dla miasta sytuacji radni miejscy z burmistrzem Leonardem Demlem, postanowili wybudować wodociąg miejski.

 

Wybrano miejsce ujęcia wody na potoku Tyra w Tyrze, na stokach Jaworowego w Beskidzie Śląskim (obecnie Republika Czeska). Woda spływała do zbiornika wodnego zwanego Zamek Wodny w Oldrzychowicach, skąd magistralą wodociągową o średnicy 300 mm płynęła do zbiornika przy ul. Kasztanowej w Cieszynie. Cały wodociąg, zaprojektowany przez Adolfa Friedriecha i zbudowany przez firmę Rempel i Miklas z Wiednia, otwarto w listopadzie 1894 roku. Jednocześnie wybudowano miejską sieć wodociągową o łącznej długości 15 km i wydajności 1600 m³/dobę. W sąsiedniej gminie Goleszów, w związku z budową cementowni, uruchomiono w 1911 roku wodociąg dla jej potrzeb i robotniczych osiedli mieszkaniowych.

Podział Śląska Cieszyńskiego w 1920 roku spowodował, że ujęcie wody dla Cieszyna i Czeskiego Cieszyna pozostało w części przyznanej Czechosłowacji, ale zbiorniki i rozdział wody zostały po stronie polskiej. Doszło do długich, bo trwających aż 9 lat rozmów na temat rozdziału wody. W końcu, w wyniku tzw. ugody ołomunieckiej z 1929 roku, ustalono, że 60% wody zatrzyma Cieszyn, a 40% przekazane będzie do Czeskiego Cieszyna. Taka decyzja nie zadowalała nikogo. Dzisiaj mało kto o tym pamięta, ale w latach 1930-1933 woda w Czeskim Cieszynie płynęła tylko kilka godzin dziennie. Plombowano ludziom łazienki, spłuczki w ubikacjach mogły mieć tylko określoną pojemność. Latem woda była na kartki, a pobierano ją z ulicznych hydrantów.

 

W latach 20. XX wieku przystąpiono do badań terenowych, by zbudować ujęcie wody dla Cieszyna po stronie polskiej. Ostatecznie wybrano Górki Wielkie, gdzie w 1934 roku wybudowano trzy studnie wiercone, a rok później postawiono czwartą. Równolegle podjęto decyzję o utworzeniu magistrali wodnej do Cieszyna, położono 17,7 km rur o przekroju 350 mm, a obok zbiornika przy ul. Kasztanowej wybudowano hydrofornię, która miała umożliwić zaopatrzenie w wodę terenów miasta leżących powyżej zbiornika. Ostatecznie, 15 maja 1937 roku, przesłano pierwszą wodę z Pogórza do Cieszyna. Rurami mogło płynąć 3600 m³ wody na dobę. W okresie międzywojennym kłopoty z wodą zaczął odczuwać również Skoczów.

 

Rozwój miasta spowodował, że stare studnie przestały wystarczać. Dlatego też w 1929 roku wybudowano ujęcie wody na Zawiślu. Rozwój sieci wodociągowej przerwała wojna. W 1945 roku wycofujący się Niemcy zniszczyli akwedukt na Wiśle, którego odbudowa trwała 3 lata. W lipcu 1971 roku został poważnie uszkodzony w czasie powodzi.

 

Aby uniknąć kłopotów z dostarczaniem wody do Cieszyna, w 1972 roku przeprowadzono przejście wodne pod dnem Wisły. Sam akwedukt, nikomu już niepotrzebny, stał jeszcze do 1987 roku, kiedy go ostatecznie rozebrano.

W latach 50. i 60. ubiegłego wieku prowadzono w powiecie cieszyńskim dość intensywne prace, mające na celu zbudowanie odpowiedniej sieci wodociągowej. Po uruchomieniu zbiornika w Goczałkowicach, zbudowano w 1953 roku sieć wodociągową w Strumieniu, a w 1963 roku w Chybiu. W 1967 roku zbudowano stację uzdatniania wody w Wiśle Gościejowie, a dwa lata później (dla zaspokojenia potrzeb budowanego centrum wczasowego) powstała druga w Ustroniu Jaszowcu. Największe jednak prace prowadzone były w Pogórzu i na magistrali wodociągowej do Cieszyna. Bo tym razem rozwijający się Cieszyn miał duże problemy z wodą. W nocy, między 23.30 i 4.00, zamykano dopływ wody do sieci, by w tym czasie mogła się zebrać w zbiornikach przy ul. Kasztanowej. Dlatego w 1965 roku rozpoczęto budowę nowej magistrali wodociągowej. Zmodernizowano halę maszyn i wykopano pięć dalszych studni w Pogórzu. Całość prac zakończono w lipcu 1968 roku i na 15 lat skończyły się kłopoty z wodą w Cieszynie. Jednakże szybki rozwój miasta i budowane osiedla mieszkaniowe pociągały konieczność budowy w latach 1984-1989 nowego zbiornika

w Cieszynie Bobrku i kolejnych studni w Pogórzu, co ostatecznie pozwoliło na wystarczające pokrycie zaopatrzenia miasta w wodę. Jednocześnie otwierano ujęcia wody i sieci wodociągowe w innych gminach i miastach powiatu cieszyńskiego. W 1977 roku, po wybudowaniu zapory w Wiśle Czarnem, zaczęto z niej zaopatrywać w wodę Wisłę i Ustroń, a od 1980 roku Skoczów. Cztery lata później wybudowano ujęcie wody w Dębowcu. W 1995 roku uruchomiono stację uzdatniania wody w Ustroniu Poniwcu i zaopatrującą w wodę gminę Hażlach – stację w Rudniku.

 

Dzisiaj wodociągami Śląska Cieszyńskiego zarządzają Wodociągi Ziemi Cieszyńskiej Sp. z o.o. w Ustroniu. Firma jest przedsiębiorstwem komunalnym, którego udziałowcami jest 11 gmin: Cieszyn, Ustroń, Skoczów, Wisła, Strumień, Chybie, Goleszów, Dębowiec, Hażlach, Brenna i Istebna. Spółka powstała z przekształcenia Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji, a swoją działalność gospodarczą rozpoczęła 1 stycznia 1995 roku. Na koniec 2016 roku kapitał zakładowy wynosił 104 460 mln zł i dzielił się na 104 460 udziałów.

 

Spółka dostarcza wodę dla około 136 tys. mieszkańców w 10 gminach powiatu cieszyńskiego: Cieszynie, Ustroniu, Skoczowie, Wiśle, Strumieniu, Hażlachu, Dębowcu, Goleszowie, Chybiu oraz hurtowo dla mieszkańców Brennej. W roku 2016 dostarczono ok. 5577 mln m³ wody. Na swoje potrzeby spółka eksploatuje dziewięć ujęć wody o łącznej zdolności produkcyjnej 37 633 m³/dobę. Sieć wodociągowa zasilana jest głównie z dwóch stacji uzdatniania wody: SUW Wisła Czarne i SUW Pogórze k. Skoczowa. Dodatkowo, ze względu na znaczy obszar działania oraz położenie geograficzne, spółka kupuje wodę od Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągowego w Katowicach dla gmin Strumień i Chybie oraz od czeskiej firmy SmVaK w Ostrawie dla gminy Goleszów. W sytuacjach awaryjnych, miasto Cieszyn może korzystać z dostawy wody z Czeskiego Cieszyna – w ilości max. ok. 1800 m³/dobę – poprzez dwa istniejące przewody wodociągowe, stanowiące handlowe przejście graniczne wody pitnej.

Nad jakością i bezpieczeństwem wody czuwają pracownicy dwóch laboratoriów badania wody, posiadających zatwierdzony system jakości badań.

 

Wodociągi Ziemi Cieszyńskiej dysponują:

  • dziewięcioma ujęciami wody o łącznej zdolności produkcyjnej 37 633 m³/dobę

  • 1820 km sieci wodociągowej

  • 22 700 podłączeniami wodociągowymi

  • pięcioma oczyszczalniami ścieków, eksploatowanymi na podstawie umów cywilnoprawnych o łącznej przepustowości 27 016 m³/dobę

  • 340 km sieci kanalizacyjnej

  • 6100 podłączeniami kanalizacyjnymi.